نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

• عباس شیری ¹
• الهام جعفرپور صادق ²

¹ دانشیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

² دانشجوی دکترای گروه حقوق جزا و جرم‌شناسی، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

نقض حقوق اساسی و بنیادین شهروندان در اشکال متعددِ نقضِ حقوق سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی و حوزه‌های مرتبط با بهداشت و درمان و سلامت و آموزش، توسط دولت‌ها که خود متصدی اصلی حفظ و تضمین آن هستند، با لحاظ معیارهایی می‌تواند عنوان «جرم دولتی» را به خود اختصاص دهد. این نوشتار که با روش توصیفی-تحلیلی انجام گرفته است، با هدف تمرکز بر بُعدی خاص از مفهوم جرم دولتی، در قالب رویکرد «جرم به‌مثابة آسیب» در زمینۀ جرائم واقع‌شده توسط دولت‌ها، برخی از مهم‌ترین گونه‌های ارتکابی آن را مانند جرائم دولتی سیاسی، فرهنگی، زیست‌محیطی، جرائم علیه سلامت و ... که بر پایۀ ساختار آسیب‌زا و قدرت‌محور دولت است، با ذکر برخی مصادیق عینی و شکایات واصله به هیأت نظارت بر اجرای قانون اساسی، به بحث و بررسی می‌گذارد. در بسیاری از موارد، کنشگران عرصۀ تقنین، با وضع و تصویب قوانین ناقض حقوق اساسی و بنیادین شهروندان از جمله قوانین تبعیض‌آمیز یا قوانین تحدیدکنندۀ حقوق اساسی یا قوانین آسیب‌زا، پدیدۀ «قوانین غیرقانونی» و «قوانین فاقد مشروعیت» را که به معنای قوانین خلاف عدالت و حقوق اساسی است، سبب می‌شوند؛ ولو آنکه آن قوانین از جنبۀ شکلی تشریفات قانونی را برای لازم‌الاجرا شدن طی کرده باشند. ازاین‌رو دولت‌ها با نقض حقوق اساسی و بنیادین شهروندان خود و با اتخاذ سیاست‌های مختلف به‌خصوص در زمینه‌های سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و قضایی، آسیب‌های فراوانی را در عرصه‌های مختلف به شهروندان وارد می‌آورند. این آسیب‌ها در موارد متعددی متکی بر قانون بوده یا رفتارهایی است که نظر به انحصار دولت‌ها در عرصۀ قانونگذاری و با وجود آسیب‌زا بودن، موردِ منع کنشگران عرصۀ تقنین قرار نگرفته است.

کلیدواژه‌ها

• جرم دولتی
• رفتارهای زیانبار دولت
• قوانین فاقد مشروعیت
• گونه‌های جرائم دولتی

عنوان مقاله [English]

Typology of state crimes based on illegal and illegitimacy laws

نویسندگان [English]

• Abbas Shiri ¹
• Elham Jafarpour ²

¹ Associate Professor of criminal law and criminology, Faculty of Law and Political Science, Tehran University, Tehran, Iran

² Ph.D. Student in Criminal Law & Criminology Faculty of Law and Political Science, Tehran University, Tehran, Iran

چکیده [English]

Violation of the fundamental rights of citizens in various forms of violation of political, economic, social and cultural rights and areas related to health and education, by states that are primarily responsible for guaranteeing them, in terms of criteria can be called as "state crime".
    This descriptive-analytical article aims to focus on a specific dimension of the concept of state crime, in form of a "crime as harm" approach to the crimes committed by state such as political, cultural, environmental crimes, crimes against health, which are based on the harmful and power-oriented structure of the government, citing some objective examples and complaints received by the Board of Supervision of Law Enforcement Fundamental, discusses., legislators, by enacting laws that violate fundamental rights of citizens, including discriminatory laws or laws restricting constitutional rights or harmful laws, the phenomenon of "illegal laws" and "laws without legitimacy." which means laws that are contrary to justice and fundamental rights; Even if those laws have undergone formal legal formalities to become enforceable. Therefore, by infringing on the fundamental rights of their citizens and by adopting various policies, especially in the political, economic, cultural and judicial fields, governments inflict many harms on their citizens in various fields. These violations have in many cases relied on the law or are behaviors that, due to the monopoly of governments in the field of legislation and despite being harmful, have not been prohibited by actors in the field of legislation.

کلیدواژه‌ها [English]

• State Crime
• State Harmful Behaviors
• Illegitimate Laws
• Types of State Crimes