نقش رکن روانی در رابطۀ سببیت

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

گروه آموزشی حقوق جزا و جرمشناسی، دانشکده حقوق دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

سببیت در حقوق، رابطه ایست که باید میان رفتار و نتیجه زیان بار احراز گردد. امروزه در بسیاری از نظام‌های حقوقی، بررسی این رابطه، (بیش از توجه به عناصر مادی) مبتنی بر شاخصه‌های سنجش سرزنش‌پذیری رفتار است. از یک سو دیدگاه سبب متعارف با اتکا به مفاهیم عمد و تقصیر به عنوان معیار تشخیص اسباب قانونی با مبانی مشابه در متون فقهی امامیه، اساس بحث سببیت در قانون مجازات اسلامی را تشکیل داده و از سوی دیگر آمیزش ناگسستنی مفهوم سببیت قانونی با ملاک‌های عرفی در اغلب نظام‌های حقوقی از جمله نظام حقوقی ایران، انفکاک رابطۀ سببیت از رکن روانی را بیش از پیش ناممکن می‌سازد. اجمالاً می‌توان سیمای دستگاه سببیت در قانون مجازات اسلامی را این‌گونه تصویر کرد: دیدگاه سبب متعارف در فروض اجتماع یگانه سبب انسانی با سایر عوامل طبیعی به کار رود. به کارگیری معیار این نظریه یا هر نظریه دیگری در فروض اجتماع اسباب متعدد انسانی به دلیل پیچیدگی و کثرت مصادیق قابل طرح، ناکارآمد است. از این رو تشخیص سبب مؤثر قانونی را در این فروض باید به قضاوت‌های سببی عرف واگذار نمود. هم معیار دیدگاه سبب متعارف و هم قضاوت‌های عرفی مبتنی بر سرزنش‌پذیری رفتار به ویژه در نتایج غیر مستقیم، متکی بر عناصر روانی است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

the role of mens rea in causation

نویسنده [English]

  • mohamad mahdi khosravi salim
department of criminal law & criminology/ faculty of law &political science/ university of tehran/ tehran/ iran
چکیده [English]

Causation in criminal law, is a relationship that provides a means of connection between the conduct and the harmful result. Today, in many legal systems, the study of this relation (more than the attention to material elements) is based on the criteria for assessing the culpability of behavior. On one hand Sufficient cause view tends to rest on legal concepts of intention and fault as a diagnostic criteria to legal cause with similar foundations in Islamic's jurisprudential texts, is the base of disscution about causation in the islamic criminal law, and on other hand the unbreakable amalgamation of the concept of legal causality with customary standards in most legal systems, including the Iranian legal system, makes it increasingly impossible to separate between the mens rea and causation. In summary, the form of the causal relationship in the Islamic Penal Code can be explained as follows: , the criteria of Sufficient cause view tends to be used only in effect of human causes plural with other natural factors. This theory or any other theory of using standard assumptions of multiple human causes, because of the complexity and multiplicity of mentionable instances, is unusable. Accordingly, finding an effective legal cause to in these assumptions must be borne by customary judgments. Both the criterion of the Sufficient cause view and the customary judgments based on the culpability of behavior, in particular on indirect results, rely on mental elements (mens rea).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Causation
  • means rea
  • legal cause
  • custom