رنج و رستگاری: توجیه مجازات به‌مثابۀ «تطهیر و کفارة سکولار»

نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده معارف اسلامی و حقوق دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران.

چکیده

با افول پیامدگرایی و راهبردهای آن به‌عنوان رایج‌ترین نظریة مجازات در دو قرن اخیر، اینک عدالت کیفری در بحران توجیه به‌سر می‌برد. این افول ناشی از تردیدهای عملی در کارامدی بازدارندگی و بازپروری و نقدهای نظری ناظر بر نگاه ابزاری پیامدگرایی به بزهکار و بی‌توجهی به عاملیت اخلاقی انسان است. همزمان، نظریة رقیب، سزاگرایی، می‌کوشد تا خلأ توجیه را با ارجاع به خیرهای ذاتی و غیراتفاقی ترمیم کند؛ خیرهایی که بزهکار را به ابزار صرف تقلیل نمی‌دهند و از کرامت اخلاقی محروم نمی‌کنند. برخی از این سزاگرایان چنین مزایایی را در الگوی مذهبی مواجهه با خطاکاران (گنهکاران) که بر تطهیر و کفاره متکی است، جست‌وجو می‌کنند. مشکل اینجاست که این الگو با جوامع لیبرال مبتنی بر خودآیینی، فردگرایی و تکثرگرایی سازگار نیست. برای حل این مشکل، این نظریات به بازطراحی و سکولارسازی کفاره و تطهیر می‌اندیشند، به‌نحوی که قالب سنتی حفظ و با محتوای لیبرال ترمیم شود. نتیجة ادعایی، الگویی از مجازات است که در عین کارامدی اجتماعی، «هدف فی‌نفسه بودن» و «عاملیت اخلاقی» انسان را محترم بشمارد. این مقاله با روش توصیفی-تحلیلی به بازخوانی انتقادی این طرح و بررسی میزان توفیق آن می‌پردازد. ماحصل بررسی، تردید در توفیق این اقتباس است؛ اولاً این طرح به تفکیک‌ناپذیری نهادهای تطهیر، کفاره و توبه از جماعت سنتی مبتنی بر اقتضائاتی مثل وحدت و عینیت هنجاری ‌بی‌توجه است؛ ثانیاً ناسازگاری این نهادها با جامعة لیبرال مبتنی بر خودآیینی و تکثر را نادیده می‌گیرد. بنابراین نه به مبدأ توجه کافی دارد و نه مقصد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Pain and Redemption; Justification of Punishment as “Secular Atonement and Penance”

نویسنده [English]

  • Ali Saberi Tavallaei
Assistant Professor, Department of Criminal Law & Criminology, Faculty of Law and Islamic Studies, Imam Sadiq University, Tehran, Iran.
چکیده [English]

After the decline of consequentialism as the prominent theory of punishment in the last 200 years, the criminal justice system is in a crisis of justification. This stems from practical doubts about the effectiveness of deterrence and rehabilitation, as well as criticisms of instrumental view of the offender, which neglects their moral agency. Meanwhile the retributivism, has sought to fill the justification gap by introducing new intrinsic and non-instrumental goods that do not reduce the offender to a mere tool and deprive them of moral dignity. Some retributivists have sought these advantages in the religious model of treating wrongdoers based on Atonement and Penance. The problem is that this model is incompatible with liberal autonomy and individualism. As a solution this theory suggests a reconstruction that involves secularization of these originally religious institutions. By retaining the form and infusing them with liberal content, this approach seeks to offers a socially beneficial model of punishment that respect the idea of human “being end in itself” and moral agent. This article employs a descriptive and analytical approach to conduct a critical re-examination of this theories. The outcome of the analysis casts doubt on the viability of this adaptation. Firstly, the plan overlooks the interconnection of the institutions of attonement, penance, and repentance from the traditional community, which is based on normative objectivity. Secondly, it disregards the incompatibility of these institutions with a liberal society characterized by individualism and pluralism. Therefore, it pays insufficient attention to both the origin and the destination.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Penance
  • Atonement
  • Justification of Punishment
  • Consequentialism
  • Retributivism
  1. منابع

    الف) فارسی

    1. بابایی، آرش (1379). توبه. انجمن کلیمیان تهران. دستیابی در:

         https://iranjewish.com/binesh/Binesh4-1.htm.

    1. صابری، علی (1393). قرائت‌های معاصر از سزاگرایی. مطالعات حقوق کیفری و جرم‌شناسی 1 (1).
    2. فوکو، میشل (1385). مراقبت و تنبیه: تولد زندان. تهران: نی.
    3. مکینتایر، السدیر (1393). در پی فضیلت. ترجمة حمید شهریاری و محمدعلی شمالی. تهران: سمت.
    4. میرتبار، احسان؛ جندقی، حسین؛ سلیمانی، مرتضی (1393). سیر تحول مفهومی گناه در کتاب مقدس عبری. پژوهش‌های ادیانی.

     

    ب) انگلیسی

    1. Bentham, J. (1822). Analysis of the Influence of Natural Religion on the Temporal Happiness of Mankind. London: L.Karlile.
    2. Brown, H. O.J. (1997). From sacrifice to sacrament. In Repentance: A Comparative Perspective, edited by Amitai Etzioni. Rowman & Littlefield Publishers.
    3. Cox, H. 1997. "Repentance and Forgiveness; A Christian Perspective." In Repentance: A Comparative Perspective, edited by Amitai Etzioni. Rowman & Littlefield Publishers.
    4. Duff, A. (1996). Penal Communications: Recent Work in the Philosophy of Punishment. Vol. 20. Crime and Justice.
    5. Duff, A. (2015). Penance, punishment and the limits of community. Punishment & Society 5 (3).
    6. Duff, A. (2001). Punishment, communication, and community. UK: Oxford University Press.
    7. Durkheim,. (1972). Selected Writings. Translated by Anthony Giddens. Cambridge University Press.
    8. Feinberg, J. (2019). The expressive function of punishment. In Shame Punishment. Routledge.
    9. Francis T. Cullen, Karen E. Gilbert. (2013). Reaffirming Rehabilitation. Anderson.
    10. Garvey, S. P. (1998). Punishment as atonement. UCLA L. Rev.
    11. Hampton, J. (1984). The moral education theory of punishment . Philosophy & Public Affairs.
    12. Mill, J. S. (2001). On Liberty . Batoche Books, Kitchener.
    13. Moore, M. S. (2010). Placing Blame; A Theory of the Criminal Law. Oxford University Press.
    14. Morris, H. (1968). Persons and punishment. The Monist 52 (4).
    15. Murphy, J. (2007). Remorse, Apology, and Mercy. Vol. 14. Ohio State Journal of Criminal Law.
    16. Sandel, M. J. (1982). Liberalism and the limits of justice . Cambridge University Press.
    17. Sullivan, W. F. (2009). Prison Religion: Faith-Based Reform and the Constitution. United Kingdom: Princeton University Press.
    18. Swinburne, R. (1989). Responsibility and Atonement. Oxford: Oxford University Press.
    19. Tasioulas, J. (2007). Repentance and the Liberal State. Ohio State Journal of Criminal Law 4 (2).
    20. Thurow, J. C. (2003). Atonement. Stanford Encyclopedia of Philosophy. Summer. Accessed 2024. https://plato.stanford.edu/archives/sum2023/ entries/atonement.
    21. Unterman, J. (1987). From Repentance to Redemption_ Jeremiah's Thought in Transition. England: Sheffield Academic Press.
    22. Von Hirsch, A. (1993). Censure and Sanctions. Oxford, Clarendon Press.