نوع مقاله : علمی - پژوهشی
نویسندگان
1 استادیار فقه و حقوق خصوصی دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکترای دانشگاه شهید مطهری، تهران، ایران.
چکیده
بررسی ادلة قانونی که در هر پرونده در اختیار قاضی قرار میگیرد، نتیجهای را برای دادگاه مشخص میکند که با عنوان «حقیقت قضایی» شناخته میشود. این مفهوم گاهی با «حقیقت واقعی» پرونده، منطبق است و گاهی میان وضعیتی که در واقعیت رقم میخورد و نتیجهای که ادلة ابرازی بر آن دلالت دارند، تنافی وجود دارد. در فرض اخیر، اهمیت تحلیل قلمروشناختی حقیقت قضایی و بررسی اعتبار یا عدم اعتبار علم قاضی بهعنوان یکی از ادلة مستقل در اثبات دعاوی بهصورت کلی و جرایم منافی با عفت بهصورت خاص مشخص میشود. یافتههای پژوهش حاضر نشان میدهد که در مقام رسیدگی به دعاوی، استناد قاضی به علم شخصی خود اعتباری ندارد و حاکمیت حقیقت قضایی بهعنوان یک اصل کلی در نظام دادرسی جریان دارد و قاضی صرفاً مجاز به بررسی ادلة ابرازی در پرونده خواهد بود. این دیدگاه، با توجه به شیوه رفتاری شارع و قانونگذار در مواجهه با جرایم منافی با عفت، در این دسته از جرایم بهطور خاص، با اولویت بیشتری ثابت خواهد بود. در مقابل حاکمیت اصل کلی حقیقت قضایی در جرایم منافی با عفت، مواردی بهعنوان استثنا نیز وجود دارد که اگرچه در آنها حقیقت قضایی وقوع جرمی را ثابت میکند، از آنجایی که قاضی به عدم تحقق واقعی جرم آگاهی دارد، بهدلیل رعایت احتیاط و حفظ نفوس، دماء، فروج و اعراض اشخاص، باید بر اساس علم شخصی خود حکم صادر کند. بنابراین، استناد به علم قاضی اعتباری ندارد، مگر در مواردی که منجر به اثبات نشدن جرایم منافی با عفت شود.
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
Territorial Analysis of "Judicial Truth" and Measuring its Effectiveness in Proving Crimes Against Chastity
نویسندگان [English]
- Javad Soltanifard 1
- Seyyed omid Mousavi 2
1 Assistant Professor of Jurisprudence and Private Law, Shahid Motahari University, Tehran, Iran.
2 PhD Student in Jurisprudence and Private Law, Shahid Motahari University, Tehran, Iran.
چکیده [English]
The examination of the legal evidence that is available to the judge in each case determines a result for the court, which is known as the"judicial truth."This concept sometimes coincides with the actual truth of the case, and sometimes there is a contradiction between the situation that has occurred in reality and the result that the evidence presented indicates. In this latter case, the importance of analyzing the cognitive domain of judicial truth and examining the validity or invalidity of the judge's knowledge as one of the independent evidences in proving claims in general and crimes against chastity in particular is determined. The findings of the present study show that in the position of hearing claims, the rule of judicial truth prevails as a general principle in the judicial system and the judge is only authorized to examine the evidence presented in the case and the invalidity of citing personal knowledge in issuing a verdict is the view accepted in this study.This view, given the way the legislator and the legislator behave in dealing with crimes against chastity,will be consistent in this category of crimes in particular. In contrast to the general rule of judicial truth in crimes against chastity, there are also cases as exceptions in which, although judicial truth proves the occurrence of a crime, since the judge is aware of the actual non-fulfillment of the crime, he issues a ruling based on his personal knowledge, out of caution and to protect the lives and blood of individuals.
کلیدواژهها [English]
- judicial truth
- true truth
- judge's knowledge
- Contradictory to chastity
منابع
الف) فارسی
- آشوری، محمد (1389). آیین دادرسی کیفری. ج2، چ دوازدهم، تهران: سمت.
- بهرامی، بهرام (1387). ادلة اثبات. تهران: نگاه بینه.
- جعفری لنگرودی، محمدجعفر (1397). ترمینولوژی حقوق. تهران: گنج دانش.
- خمینی موسوی، سیدروحالله (1378). صحیفه نور. ج9، تهران: مؤسسة تنظیم و نشر آثار امامی خمینی.
- شمس، عبدالله (1395). ادلة اثبات دعوا. چ23، تهران: دراک.
- صدرزاده افشار، محسن (1385). ادلۀ اثبات دعوا در حقوق ایران. چ چهارم، تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
- فتحی، حجتالله؛ حسنی، محمد (1399). شرح مبسوط قانون مجازات اسلامی. قم: دائرهالمعارف اسلامی.
- کاتوزیان، ناصر (1392). اثبات و دلیل اثبات. ج1، چ هشتم، تهران: میزان.
- گرجی، ابوالقاسم (1381). حدود و تعزیرات و قصاص. تهران: دانشگاه تهران.
- گلدوزیان، ایرج (1374). حقوق کیفری تطبیقی. ج1، تهران: جهاد دانشگاهی.
- گلدوزیان، ایرج (1393). ادلة اثبات دعوا. چ پنجم، تهران: میزان.
- میرمحمدصادقی، حسین (1386). جرایم علیه اشخاص. تهران: میزان.
13.محمودی دشتی، علیاکبر (1373). ادلة اثبات دعوا. قم: مجمع فکر اسلامی.
- هاشمی شاهرودی، سیدمحمود (1378). بایستههای فقه جزا. تهران: میزان.
- نوبهار، رحیم (1389). اهداف مجازاتها در جرایم جنسی. قم: پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی.
ب) عربی
- آشتیانی، محمدحسن بن جعفر (1383). کتاب القضاء. ج1، قم: زهیر.
- ابنادریس، محمد بن احمد (1387). موسوعه ابنادریس الحلی. ج10، قم: دلیل ما.
- ابنبراج، عبدالعزیز بن نحریر (1406ق). المهذب. ج2، قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
- ابنحمزه، محمد بن علی (1408ق). الوسیله الی نیل الفضیله. قم: کتابخانة آیتالله مرعشی.
- ابنزهره، حمزه بن علی (1417ق). غنیه النزوع الی علمی الاصول و الفروع. ج1، قم: مؤسسة امام صادق(ع).
- ابنسعید، یحیی بن احمد (1405ق). الجامع للشرائع. قم: مؤسسة سیدالشهدا(ع).
- ابوالصلاح حلبی، تقی بن نجم (بیتا). الکافی فی الفقه. اصفهان: کتابخانة امام علی(ع).
- الآبی، حسن بن ابیطالب (1408ق). کشف الرموز فی شرح المختصر النافع. ج2، قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
- انصاری، مرتضی (1415ق). القضاء و الشهادات. قم: کنگرة شیخ اعظم انصاری.
- جوادی آملی، عبدالله (1363). خمس رسائل. قم: جامعة مدرسین حوزة علمیه قم.
- حسینی حائری، کاظم (1423ق). القضاء فی الفقه الاسلامی. چ2، قم: مجمع فکر اسلامی.
- حلی، حسن بن یوسف (1413ق). قواعد الاحکام. ج3، قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
- حلی، حسن بن یوسف (1374). مختلف الشیعه فی احکام الشریعه. ج8، قم: جامعة مدرسین حوزة علمیة قم.
- حلی، حسن بن یوسف (1403ق). نهج الحق و کشف الصدق. بیروت: دارالکتاب.
- حلی، جعفر بن حسن (1408ق). شرائع الاسلام فی مسائل الحلال و الحرام. ج4، قم: اسماعیلیان.
- حلی، جعفر بن حسن (1376). المختصر النافع فی فقه الامامیه. ج2، قم: مطبوعات دینی.
- خمینی موسوی، سیدروحالله (1392). تحریرالوسیله. ج2، چ سوم، تهران: مؤسسۀ تنظیم و نشر آثار امامی خمینی(ره).
- خویی، سیدابوالقاسم (1418ق). موسوعه الامام الخویی. ج41، قم: مؤسسۀ احیاء آثار امام خویی.
- رشتی، حبیبالله (1401ق). کتاب القضاء. ج1، قم: دارالقرآن الکریم.
- سبحانی تبریزی، جعفر (1418ق). نظام القضاء و الشهاده فی الشریعه الاسلامی الغراء. ج1، قم: مؤسسۀ امام صادق(ع).
- صدوق، محمد بن علی (1363). من لا یحضره الفقیه. ج2، 3 و 4، چ2، قم: جامعۀ مدرسین حوزه علمیۀ قم.
- طوسی، محمد بن حسن (1407ق). الخلاف. ج6، قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
- طوسی، محمد بن حسن (1365). تهذیب الاحکام. ج6 و 10، چ چهارم، تهران: دارالکتب الاسلامی.
- طوسی، محمد بن حسن (1387). المبسوط فی فقه الامامیه. ج8، چ سوم، قم: مرتضوی.
- طباطبایی حکیم، محمدسعید (1427ق). مسائل معاصره فی فقه القضاء. چ دوم، نجف: دارالهلال.
- طباطبایی کربلایی، علی بن محمد (1418ق). ریاض المسائل. ج15، قم: مؤسسۀ آلالبیت(ع).
- عاملی، زینالدین بن علی (1413ق). مسالک الافهام الی تنقیح شرائع الاسلام. ج13 و 14، قم: موسسۀ معارف اسلامی.
- عراقی، ضیاءالدین (1379). کتاب القضاء. قم: مؤسسۀ معارف اسلامی امام رضا(ع).
- عراقی، ضیاءالدین (بیتا). شرح تبصره المتعلمین. قم: مهر.
- علمالهدی، سیدمرتضی (1415). الانتصار. قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
- فاضل لنکرانی، محمد (1427). تفصیل الشریعه (الحدود). قم: مرکز فقه ائمه اطهار(ع).
- فاضل هندی، محمد بن حسن (1416ق). کشف اللثام عن قواعد الاحکام. ج10، قم: جامعۀ مدرسین حوزۀ علمیۀ قم.
- فخرالمحققین، محمدبنحسن (1387). إیضاح الفوائد فی شرح مشکلات القواعد. ج4، قم: مؤسسۀ اسماعیلیان.
- کلینی، محمد بن یعقوب (1363). الکافی. ج7، چ پنجم، تهران: دارالکتب الاسلامی.
- گلپایگانی، محمدرضا (1426ق). القضاء و الشهادات. ج1، قم: میلانی.
- مفید، محمد بن محمد (1413ق). الإرشاد فی معرفه حجج اللّه على العباد. ج2، قم: کنگرۀ شیخ مفید.
- مکارم شیرازی، ناصر (1377). انوار الفقاهه. قم: مدرسۀ امام علی(ع).
- موسوی اردبیلی، عبدالکریم (1427ق). فقه الحدود و التعزیرات. ج1، قم: جامعه المفید.
- موسوی اردبیلی، عبدالکریم (1381). فقه القضاء. ج1، قم: جامعه المفید.
- نجفی، محمدحسن (بیتا). جواهر الکلام. ج40، بیروت: دار احیاء التراث العربی.
- نراقی، احمد بن محمد (1415ق). مستند الشیعه فی احکام الشریعه. ج17، قم: مؤسسۀ آلالبیت(ع).
)