نوع مقاله : علمی - پژوهشی

نویسندگان

• احمد رحیمی ¹
• محمد ابراهیم شمس ناتری ²
• حسن عالی‌پور ³
• علیرضا عالی‌پناه ⁴

¹ دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران

² عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران

³ عضو هیئت علمی دنشکدگان فارابی دانشگاه تهران

⁴ عضو هیئت علمی دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

چکیده

این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای درصدد تبیین حمایت کیفری از اعتماد تجاری با واکاوی جرم عدم افشای تضاد منافع توسط دلال در ماده 346 قانون تجارت با امعان ‌نظر به ماده 54 لایحه تجارت 1403 است تا در پرتو آن از ارزش موردحمایت تا شرایط اعمال مجازات را هویدا نماید. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ارزش مورد حمایت «اعتماد تجاری» و تضمین «بی‌طرفی مالی دلال» از طریق مقابله با حیله مدنی است. اعتماد تجاری در این چارچوب نه صرفاً اعتماد شخصی یکی از طرفین معامله، بلکه سرمایه نهادی روابط واسطه‌ای در بازار تلقی می‌شود که خدشه به آن می‌تواند کارآمدی و سلامت گردش معاملات را در سطح کلان مختل سازد. رفتار مجرمانه ماهیتاً ترک فعل اطلاع‌رسانی به طرف ناآگاه است؛ ازاین‌رو، تحقق حیله کیفری و نیز ورود ضرر شرط تحقق جرم نبوده و بزه مزبور در زمره جرائم مطلق قرار می‌گیرد؛ بااین‌حال، تحقق مسئولیت کیفری مستلزم علم دلال نسبت به نفع و سهم و عمد در کتمان (سوءنیت عام) است. همچنین زمان استحقاق مجازات با ملاک زمان انعقاد معامله (تحقق معامله معتبر و مؤثر از حیث آثار حقوقی) سنجیده می‌شود. عدم امکان اعمال مجازات در فرض سر نگرفتن معامله یا ابطال آن هرچند همسو با اصل تفسیر مضیق نصوص جزایی و اصل حداقلی بودن حقوق جزا است؛ اما می‌تواند با تضعیف کارکرد بازدارنده جرم‌انگاری، محاسبه عقلانی برخی دلالان را به پذیرش ریسک نقض تکلیف افشا متمایل سازد.

کلیدواژه‌ها

• اعتماد تجاری
• بی‌طرفی
• تضاد منافع
• حمایت کیفری
• دلالی
• لایحه تجارت 1403

عنوان مقاله [English]

Criminal Protection of Commercial Trust: An Analysis of the Offence of Non-Disclosure of Conflict of Interest by a Broker

نویسندگان [English]

• Ahmad Rahimi ¹
• Mohammad Ebrahim Shams Natri ²
• Hassan Aalipour ³
• Alireza Aalipanah ⁴

¹ PhD student in Criminal Law and Criminology, Farabi Faculty, University of Tehran

² PhD student in Criminal Law and Criminology, Farabi Faculty, University of TehranMember of Faculty of Law Faculty of Farabi School of Tehran University

³ Member of Faculty of Law Faculty of Farabi School of Tehran University

⁴ Faculty member, Faculty of Law, Shahid Beheshti University

چکیده [English]

Abstract

This study employs a descriptive–analytical method and library-based sources to examine the criminal protection of commercial trust through an analysis of the offence of non-disclosure of a broker’s conflict of interest under Article 346 of the Commercial Code, with reference to Article 54 of the 2024 Draft Commercial Code. It seeks to clarify the protected legal interest and the conditions governing criminal liability. The findings demonstrate that the protected value is commercial trust and the preservation of the broker’s financial impartiality. Commercial trust is conceived not merely as the personal confidence of one contracting party, but as an institutional foundation of intermediary market relations, the impairment of which may undermine the integrity and efficiency of commercial transactions. The criminal conduct consists of an omission-failure to disclose a benefit or share to an uninformed party. Accordingly, neither criminal fraud nor actual harm is required; the offence is therefore classified as a formal (conduct-based) crime. However, liability requires the broker’s knowledge of the relevant benefit or share and intentional concealment (general intent). Criminal responsibility arises upon the conclusion of a valid and legally effective transaction. Although the exclusion of punishment where the transaction fails or is declared void accords with the principles of strict interpretation and minimal criminal intervention, it may weaken deterrence and encourage risk-taking behavior regarding the duty of disclosure

کلیدواژه‌ها [English]

• Commercial trust
• impartiality
• conflict of interest
• criminal protection
• brokerage
• Draft Commercial Code 2024