Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.65299 علمی - پژوهشی مشخصه‌های گفتمانی فرایند جرم‌انگاری ارتشاء در دهه 1360 خورشیدی مشخصه‌های گفتمانی فرایند جرم‌انگاری ارتشاء در دهه 1360 خورشیدی نجفی ابرندآبادی علی حسین استاد دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی فرجیها محمد دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس خانعلی پور واجارگاه سکینه دانشجوی دکترای حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه شهید بهشتی 20 02 2018 4 2 157 177 05 05 2017 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65299.html

هر پدیده انسانی حاصل تعامل و تعارض است و فرایند جرم­انگاری نیز به­عنوان سازوکار تنظیم‌گر رفتارهای اجتماعی ـ انسانی، برآیند گفتمان­هایی است که حول آن شکل می­گیرند. شناسایی این گفتمان­ها، ترسیم­گر فضای حاکم بر این فرایند است. این پژوهش با تشخیص ویژگی­های هر گفتمان در طی فرایند جرم­انگاری پدیده ارتشاء، درصدد کشف روابطی است که این فرایند را شکل می­دهند. برای ترسیم این جریان از روش سیاست­گذاری مرحله­ای مبتنی بر تعریف مشکل، ارائه راه­کار و مشروعیت به آن استفاده و در دل هر مرحله ویژگی­های گفتمانی بیان شد. تحلیل محتوای مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی در خصوص قوانین مهم در حوزه جرم­انگاری ارتشاء نشان داد که با توجه به چند بُعدی بودن این پدیده، گفتمان­های مختلف در فرایند جرم­انگاری آن با مشخصه­های گوناگون و نقطه تمرکز خاصی حول تعریف مشکل و بیان راه­کار شکل گرفتند. درنهایت، این روابط و ویژگی­های گفتمانی نشان دادند که جرم­انگاری ارتشاء در دهه 1360 بیش از همه تحت تأثیر بینش­های سیاسی و اجتماعی آن دوران قرار داشت و نمایندگان مجلس شورای اسلامی تا حد بسیاری در پی توسعه جرم­انگاری این پدیده بودند و تمایل داشتند تا مصادیق خرد این جرم را در قالب اخلال در نظام اقتصادی شناسایی کنند. اگرچه در مقابل، رویکرد مداخله کیفری محدود توانست این دیدگاه را کنترل کند.

 مشخصه‌های گفتمان فرایند جرم‌انگاری ارتشاء فرایند حل مسأله 1. آقابابایی، حسین ( 1386 )، بررسی فقهیحقوقی جرم براندازی، چاپ دوم، تهران، سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی. 2. احمدیامویی بهمن (بهکوشش) ( 1385 )، اقتصاد سیاسی جمهوری اسلامی، چاپ نخست، تهران، گام نو. 3. استوارت، هیمیش ( 1392 )،  محدوده اصل زیان [در جرمانگاری]، ترجمه: علی شجایی، در: دایره المعارف علوم جنایی .1262- (مجموعه مقالههای تازههای علوم جنایی)، کتاب دوم، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان، صص. 1287 حساسیتهای » ،« ساختارهای اجتماعی » ،« الزامات اقتصادی » ،« بازیهای سیاسی » 1. همانطور که به نظر جونز ارکان مهمی برای بدعتهای کیفری و شکل دادن به قانون محسوب میشوند ،« ریشههای مذهبی » و « فرهنگی Jones, 2002, p.178.( 176 دوره 4، شماره 2، پاییز و زمستان 1396 4.اشتریان، کیومرث ( 1386 )، سیاستگذاری عمومی ایران، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان. 5. ایروانیان، امیر ( 1388 )، سیاست جنایی، پیشینه تاریخی، ساختار و ویژگیها، در: تازههای علوم جنایی (مجموعه .57- مقالهها)، زیر نظر: علیحسین نجفی ابرندآبادی، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان، صص. 101 6. بکاریا، سزار ( 1389 )، رساله جرایم و مجازاتها، ترجمه: محمدعلی اردبیلی، چاپ ششم، تهران، بنیاد حقوقی میزان. 7. پرادل، ژان ( 1392 )، تاریخ اندیشههای کیفری، ترجمه: علیحسین نجفی ابرندآبادی، چاپ هفتم، تهران، انتشارات سمت. ، 8. پوربافرانی، حسن ( 1392 )، بایدها و نبایدهای جرمانگاری در حقوق ایران، مجلس و راهبرد، سال 20 ، شماره 75 .25- صص. 52 9. حسینی، سیدمحمد ( 1394 )، سیاست جنایی در اسلام و در جمهوری اسلامی ایران، چاپ چهارم، تهران، انتشارات سمت. 10 .داف، آنتونی ( 1392 )، حقوق جنایی، ترجمه: قاسم محمدی، در: دایرهالمعارف علوم جنایی (مجموعه مقالههای .1288- تازه های علوم جنایی)، کتاب دوم، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان، صص. 1318 11 .دلماسمارتی، میری ( 1395 )، نظامهای بزرگ سیاست جنایی، برگردان: علیحسین نجفی ابرندآبادی، چاپ سوم، تهران، بنیاد حقوقی میزان. 12 .رستمی، هادی (بهار و تابستان 1393 )، جرمانگاری و کیفرگذاری در پرتو اصول محدودکننده آزادی در نظریه .55- لیبرال،  پژوهشنامه حقوق کیفری، سال پنجم، شماره اول، صص. 81 13 .سماواتی پیروز، امیر (زمستان 1390 )، تأملی بر جرایم اقتصادی از منظر بایستههای حقوق جزای اقتصادی، در: .645 – یادنامه شادروان دکتر رضا نوربها (ضمیمه مجله تحقیقات حقوقی)، صص. 676 14 .شمعی، محمد ( 1392 )، درآمدی بر جرمانگاری و جرمزدایی، چاپ نخست، تهران، انتشارات جنگل. 15 .صانعی، پرویز ( 1389 )، حقوق و اجتماع: رابطه حقوق با عوامل اجتماعی و روانی، چاپ دوم، تهران، طرح نو. 16 .طاهری، سمانه ( 1392 )، سیاست کیفری سختگیرانه، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان. 17 .غلامی، حسین ( 1393 )، اصل حداقل بودن حقوق جزا، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان. 18 .فرجیها، محمد، مقدسی، باقر ( 1392 )، پاسخهای کیفری عوامگرایانه به مفاسد اقتصادی، در: دایره المعارف علوم جنایی (مجموعه مقالههای تازههای علوم جنایی)، کتاب دوم، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان، صص. 1193-1174. 19 .کوشا، جعفر (زمستان 1390 )، امنیت اقتصادی با تأکید بر پیشگیری و مبارزه با قاچاق کالا و پولشویی، در: یادنامه .869 – شادروان دکتر رضا نوربها (ضمیمه مجله تحقیقات حقوقی)، صص. 873 20 .محمودی جانکی، فیروز، مهرانگیز، روستایی (بهار و زمستان 1392 )، توجیه مداخله کیفری؛ اصول و ضرورتها، .35- پژوهش حقوق کیفری، سال دوم، شماره سوم، صص. 66 21 .محمودی جانکی، فیروز (زمستان 1393 )، جرمانگاری حقمدار؛ با تأکید بر نظریه آلمانی مصالح حقوقی، پژوهش - حقوق کیفری، سال سوم، شماره نهم، صص. 110 . 1364 )، دوره دوم، جلسه 132 /2/ 22 .مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی 23.  24. 1364 )، دوره دوم، جلسه 168 /6/ 23 .مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی ( 12 . 1369 )، دوره سوم، جلسه 257 /4/ 24 .مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی ( 25 . 1369 )، دوره سوم، جلسه 258 /4/ 25 .مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی ( 26 مشخصه های گفتمانی فرآیند جرم انگاری ارتشاء در دهه 1360 خورشیدی 177 26. . 1369 )، دوره سوم، جلسه 259 /4/ مشروح مذاکرات مجلس شورای اسلامی ( 27 27 .میرمجیدی، سپیده، حبیبزاده، محمدجعفر، فرجیها، محمد، امیدی، جلیل (بهار 1395 )، تحلیل برساختگرایانه فرآیند جرمانگاری در ایران براساس نظریه واقعیت اجتماعی جرم   پژوهش حقوق کیفری، سال چهارم، شماره .145- چهاردهم، صص. 172 28 .نجفی ابرندآبادی، علیحسین، هاشم بیگی، حمید ( 1395 )، دانشنامه جرمشناسی، چاپ چهارم، تهران، انتشارات گنجدانش. 29 .نوبهار، رحیم ( 1387 )، حمایت حقوق کیفری از حوزههای عمومی و خصوصی، چاپ نخست، تهران، انتشارات جنگل. 30 .نوبهار، رحیم ( 1393 )، اصل کاربرد کمینه حقوق کیفری، در: اصل حداقل بودن حقوق جزا، چاپ نخست، تهران، .41- بنیاد حقوقی میزان، صص. 64 31 .نیازپور، امیرحسن ( 1388 )، جرمانگاری در حقوق کار ایران، جلوهای از راهبرد حمایتی پیشروی سیاست جنایی، در: تازههای علوم جنایی (مجموعه مقالهها)، زیر نظر: علی حسین نجفی ابرندآبادی، چاپ نخست، تهران، بنیاد .759- حقوقی میزان، صص. 782 32 .وحید، مجید ( 1383 )، سیاستگذاری عمومی، چاپ نخست، تهران، بنیاد حقوقی میزان. 33 .ولایی، عیسی ( 1391 )، جرایم و مجازاتها در اسلام، چاپ نخست، تهران، مجمع علمی و فرهنگی مجد. 34 .هوساک، داگلاس ( 1393 )، حقوق کیفری بهمثابه آخرین راهحل، در: اصل حداقل بودن حقوق جزا، چاپ نخست، .93 - تهران، بنیاد حقوقی میزان، صص. 138 35. Braithwaite, John, Pettit, Philip (1994),  Criminalization, Decriminalization and Republican Theory, International Journal of Criminology, Vol. 32, No.12, pp. 61-80. 36 Garrison, Arthur H. (2009),  The Influence of Research on Criminal Justice Policy Making, Professional Issues in Criminal Justice, Vol. 4, No.1. 37. Kestigian, Aidan E. (19  h May 2012), Respect for Individuals in Theories of Criminalization, A study presented to the Faculty of Wheaton College in Philosophy, Massachusetts. 38. Kingdon, John W. (2014), Agendas, Alternatives, and Public Policies (second edition), Pearson New International Edition. 39. Jones, Trevor, Newburn, Tim (2002),  Policy convergence and crime control in the USA and the UK: Streams of influence and levels of Impact, Criminal Justice Journal, Sage Publication, Vol.2, No.2, pp.173-203. 40. Solomon Jr., Peter H. (1981),  The Policy Process in Canadian Criminal Justice: A Perspective and Research Agenda, Canadian J. Criminology, 23, 5. Solomon, Peter H. Jr. (2014),  the Making of Criminal Law in Russia and the West: the Policy Process, Administration, and the Role of Experts, Public Administration Issues, Special Issue, pp. 29-56._||_
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.243916.1250 علمی - پژوهشی محرمانگی درفرآیند میانجیگری کیفری محرمانگی درفرآیند میانجیگری کیفری غلامی حسین دانشیار دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه علامه طباطبائی مقدم علی دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه علامه طباطبائی 20 02 2018 4 2 179 202 18 10 2017 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65303.html

محرمانگی یکی از مؤلفه‌های مهم در میانجیگری کیفری بوده و بدون رعایت اصل محرمانه بودن فرآیند میانجیگری بعید است گفتگوی معناداری بین بزه دیده و بزهکار صورت گیرد. اگر اصل محرمانگی تضمین نشود، ممکن است بزهکار و بزه دیده تمایلی به شرکت در فرآیند میانجیگری نداشته باشند و تصمیم بگیرند که در این فرآیند شرکت نکنند؛ بنابراین حصول اطمینان از مشارکت بزه دیده و بزهکار یکی از دلایل اصلی برای محرمانه بودن این فرآیند است. اصل محرمانه بودن فرآیند میانجیگری در اسناد و معاهدات بین‌المللی و قوانین اغلب کشورها به رسمیت شناخته‌شده است؛ بااین‌وجود این اصل استثناء پذیر بوده و در مواردی ممکن است اطلاعات و مکالمات و اسناد ارائه‌شده از شمول این اصل خارج شده و قابل افشاء باشند. این الزام یا ناشی از حکم قانون است یا توافق طرفین. همچنین، در مواردی ممکن است بین مقررات مربوط به محرمانگی در فرآیند میانجیگری و سایر قوانین جزایی و حقوقی درباره محرمانگی تعارض وجود داشته باشد؛ بنابراین با توجه به‌استثناء پذیر بودن اصل محرمانگی، میانجی گرها باید به شرکت‌کنندگان در جلسات میانجیگری هشدار بدهند که هرگونه پذیرش ارتکاب جرائم مربوط به گذشته ممکن است به‌عنوان اقرار صریح به جرم و یا تهدید به ارتکاب جرم در آینده امری محرمانه تلقی نشده و دادگاه از این شواهد و دلایل موردقبول در رسیدگی‌های بعدی استفاده کند.

 کلمات کلیدی میانجیگری محرمانگی بزه دیده بزهکار میانجی .1 خالقی، علی، 1818 ، نکته ها در قانون آیین دادرسدی کیفدری، چدا اول، تهدران، موسسده مطالعدات و پدژوهی هدای حقوقی شهر دانی .2 رایجیان اصلی، مهرداد، 1810 ، بزه دیده شناسی حمایتی، تهران، نشر دادگستر  3 درویشی هویدا، 1833 ، یوسف، شیوه های جایگزین حل وفصل اختلا ، تهران، نشر میزان 4 عباسی، مصطفی، 1832 ، افق های نوین عدالت ترمیمی میانجیگری کیفری، چا اول، تهران، انتشارات دانشور .5 غلاملو، جمشید، 1816 ، رویکرد ترمیمی به تعقیب جرایم علیه شخصیت معنوی، دانی نامه عدالت ترمیمی: مجموعده مقاله های همایی بین المللی عدالت ترمیمی و پیشگیری از جرم، تهران، میزان، چا نخست، صص 608 تا 613 .6 غلامی، حسین، 1831 ، عدالت ترمیمی، چا اول، تهران، انتشارات سمت  7. نجفی توانا، علی، فدایی، حسن، 1818 ، الزام افراد عادی به گزارش جرم در حقدوف ایدران و فرانسده، فصدلنامه حقدوف اسلامی، شماره چهل و دوم، صص 161 تا 112 8. Kirtley, Alan, 1998,  Uniform Mediation Privilege Should Draw from Both Absolute and Qualified Approaches, 5 DiSP. Resol mag. 9. .Hirsch, A.von, 2003,Restorative Justice and Criminal Justice:competing or Reconcilable paradigms,oxford,  Oxford University Press 10. 10 Tomkins ,Alan J. J.D, Mark A. Small J.D, 2002, International Perspectives on Restorative and Community Justice, Behavioral sciences and the law, Volume 20, Issue 4, Pages 307-436 10- Shannon ,Brian D.,2000,  Confidentiality of Texas Mediations: Ruminations on Some Thorny Problems,32 tex techl .rev1 11. etrucci,C.J. 2002, ‘Apology in the Criminal Justice Setting: Evidence forIncluding Apology as an Additional Component in the Legal System’, Behavioral Sciences and the Law 13. Crowther, Chris,2007,  An Introduction to Criminology and Criminal Justice,New York,Palgrave Macmillan. 14. Caroline T. Trost, 1998, Chilling Child Abuse Reporting: Rethinking the CAPTA Amendments, 15. Ness, D. van, , 2003,  ‘Proposed Basic Principles on the Use of Restorative Justice:Recognizing the Aims and Limits of Restorative Justice’, in: A. von Hirsch, Restorative Justice and Criminal Justice:Competing or ReconcilableParadigms, Oxford: Hart 16. Miers D, Willemsens J.,2004 (eds.),  Mapping Restorative Justice, Leuven:European Forumfor Victim Offender Mediation and Restorative Justice 17. Duff.A,2003,Restoration and retribution,in A.von Hirsch (eds) Restorative justice and criminal justice Competing or Reconcilable Paradigms Oxford, Hart Publishing, 202 دوره 4، شماره 2، پاییز و زمستان 6931 18. Handbook on Justice for Victims,1999,United nations office for Drug Control and Crime Prevention, Center for International Crime Prevention, New York 19. Bellard,Jan, 2000,The Community Mediator,  Victim-Offender Mediation , http://www.voma.org/docs/ bellard.pdf (last visited on Mar. 23, 2003) 20.  Braithwaite. J.,2003 ‘Principles of Restorative Justice’, in: A. von Hirsch et al(eds.), Restorative Justice and Criminal Justice: Competing or Reconcilable ParadigmsOxford, Oxford University Press 21. Lauwaert ,K, 2008,  Herstelrecht en procedurele waarborgen, Apeldoorn/Antwerp,Maklu 22. Kirtley, 1995,  The Mediation Privilege's Transition from Theory to Implementation: Designing a Mediation Privilege Standard to Protect Mediation Participants, the Process and the Public Interest, J. Disp. RESOL. 23. Gibson, Kevin, 1992, Confidentiality in Mediation: A Moral Reassessment, J. DisP. RESOL. 24. Ellen Reimund ,Mary,2004,Confidentiality in Victim Offender Mediation: AFalse Promise,J.Disp.Resol. 25. Umbreit, Mark S.,2003 Legislative Statutes on Victim Offender Mediation: A National Review, VOMA Connections,available at http://voma.org/docs/connectl5.pdf (last visited Aug. 8, 2004). 26. Umbreit, Mark S.,1994, Victim meets Offender: the impact of  Restorative Justice and Mediation, Monsery,NY:CriminaljusticePress 27. Price, Marty, 2001,  Personalizing Crime: Mediation Produces Restorative Justice for Victims and Offenders http: //vorp.com/articles (last visited Mar. 3, 2002). 28. Volpe, Maria R. 2000, Promises and Challenges: ADR in the Criminal Justice System, 7 DisP. RESOL. MAG 29. Thompson,Peter N, 1997, Confidentiality, Competency and Confusion: The Uncertain Promise of the Mediation Privilege inMinnesota,18 hamline j.pub.l 30. Rathna N. Koman, 2016,Balancing the Force in Criminal Mediation, Beijing Law Review, Scientific Research PublishingInc, 31. Van Schijndel R.A.M, 2009, Confidentiality and victim-offender mediation, Portland, Maklu Uitgevers 32. Basic Principles on the Use of Restorative Justice Programmes in Criminal Matters,ECOSOC Res/2000/14 33. Recommendation R (99)19 concerning Mediation in Penal Matters Adopted by the Committee of Ministers, 15 September1999 34. Guidelines for a better implementation of the existing recommendationconcerning mediation in penal matters, European Commissionforthe Efficiency of Justice (CEPEJ), Strasbourg, 7 December 2007 35. http:// www.abanet.org_||_
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.234201.1206 علمی - پژوهشی تاملی بر بزه ورشکستگی به تقصیر تاملی بر بزه ورشکستگی به تقصیر محمد زاده وادقانی علی رضا دانشیار گروه حقوق خصوصی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران امیرمجاهدی محمد معین کارشناس ارشد حقوق خصوصی، پردیس فارابی دانشگاه تهران 20 02 2018 4 2 203 225 27 05 2017 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65309.html

ورشکستگی به تقصیر از انواع جرایم علیه اموال است که موارد تحقق عنوان مجرمانه­اش وفق مواد 541 و 542 قانون تجارت و جرم­انگاری آن در ماده 543 آن قانون صورت گرفته و ماده 671 قانون تعزیرات مصوب 1375، مجازات کنونی این بزه را اعلام کرده است. با گذر زمان، مقتضیات تجارت و همچنین سیاست­های تقنینی، دستخوش تغییر می­گردد. به همین سبب نظرات پراکنده و گوناگون حقوقدانان در مفهوم، عناصر و جایگاه این بزه در کنار مفهوم ورشکستگی، به رویه قضایی نیز سرایت یافته که البته تغییر قوانین کیفری نیز در این موضوع بی‌تأثیر نبوده است. با توجه به گوناگونی دکترین و آراء قضات در ابعاد این بزه (ازجمله عمدی یا غیرعمدی بودن و ...) و همچنین رویکرد نوین قوانین کیفری نسبت به پذیرش مسؤولیت کیفری اشخاص حقوقی و پیشِ ­رو داشتن تصویب لایحه جدید قانون تجارت، ضروری می­نماید ضمن بررسی دقیق مفهوم و عناصر این بزه (بخش اول)، به مسؤولیت کیفری بازرگان حقوقی و قابلیت اعمال مجازات­های مقرر بر وی (بخش دوم) پرداخته شود.

 کلیدواژه: "تقصیر" "شخصیت حقوقی" "مسؤولیت کیفری" "ورشکستگی" "ورشکستگی به-تقصیر" .1 آقایی نیا، حسین )1385( ، جرائم علیه اشخاص، صدمات معنوی، تهران: میزان. .2 اسکینی، ربیعا )1395( ، حقوق تجارت: ورشکستگی و تصفیه امور ورشکسته، ج 5 ، چ 21 ، تهران: سمت. .3 اردبیلی، محمدعلی )1392( ، حقوق جزای عمومی، ج 2 ، چ 28 ، تهران: میزان. .4 باهری، محمد، )1381( ، حقوق جزای عمومی )تقریرات(، تهران: نتر رهام. .5 پوربافرانی، حسن )1390( ، جرائم علیه امنیت و آسایش عمومی، تهران: نتر جنگ . .6 دمرنیلی، محمد؛ قرایی، محسن و حاتمی، علی، )1395( قانون تجارت در نظم حقوقی کنونی، تهران: دادستان. .7 ستوده تهرانی، حسن )1395( ، حقوق تجارت 4 ، تهران: انتتارات دادگستر. .8 سماواتی، حتمتالله )1391( ، بررسی دقیق پیرامون اعسار: نظری، کاربردی و تطبیقی...، چ 2 ، تهران: کمالان. .9 شریفی، محسن )1392( ، مسؤولیت کیفری اشخاص حقوقی در حقوق ایران و انگلستان، چ 1 ، تهران: میزان. .10 شمسناتری، محمدابراهیم و دیگران )1393( ، قانون مجازات اسلامی در نظم حقوقی کنونی، ج 1، چ 2 ، تهران: میزان. .11 صانعی، پرویز )1382( ، حقوق جزای عمومی، تهران، انتتارات برح نو. .12 فرجاللهی، رضا )1388( ، مسؤولیتکیفری اشخاص حقوقی در حقوق فرانسه، تهران: میزان. .13 فلچر، جورج پی )1389( ، مفاهیم بنیادین حقوق کیفری، ترجمه سیدمهدی سیدزاده ثانی، چ 2، انتتبارات دانتبگاه علوم رضوی. .14 قائم مقام فراهانی، محمدحسین )1389( ، حقوق تجارت ورشکستگی و تصفیه، تهران: میزان. .15 عرفانی، محمود )1392( ، حقوق تجارت جلد سوم، چ 4 ، نتر جهاد دانتگاهی. .16 متین، احمد )1337( ، مجموعه رویه قضایی قسمتکیفری، آراء 1311 تا 1337 ، تهران: بینا. .17 محمدخانی، عباس )1395( ، عنصر روانی جرم، ج 1 ، چ 1، تهران: میزان. .18 محمدزاده وادقانی، علیرضا و امیرمجاهدی، محمدمعین )1396( ، حقوق تجارت ) 4( ورشکسبتگی و امبور تصبفیه، چ 2 ، تهران: مجد. .19 موسوى بجنوردى، سید محمد )1401 ه ق ( ، قواعد فقهیه، ج 2 ، تهران، مؤسسه عروج. .20 میرمحمدصادقی، حسین  1392( جرایم علیه اشخاص، چ 12 ، تهران: میزان. .21 رحمدل، منصور )تابستان 1386 (، ورشکستگی بهتقصیر، فصلنامه حقوق دانتکده حقبوق و علبوم سیاسبی، ص 114 - 138 . .22 رحمدل، منصور )مهر 1385 (، مقاله ورشکستگی بهتقلب، موسسه مطالعات و پژوهشهایحقوقی،ص 159 - 185 . .23 حجتی، مهدی )بهار 1385 (، بررسی ورشکستگی از منظر جزایی، مجله دادگستر، ش 21 . تأملی بر بزه ورشکستگی به تقصیر 225 .24 محمدزاده، علیرضا و امیرمجاهدی، محمبد معبین )تابسبتان 1396 (، بازرگبان متوقبف و اعمبال متقلبانبه، فصبلنامه مطالعات حقوق خصوصی )فصلنامه حقوق سابق دانتگاه تهران(، دوره 47 ، ش 2 ، صص 325 - 343 .25 مهدیپور، حمید )تنظیم( )آبان 1385 (، میزگرد: گزارش آخرین نتست قضایی استان )پاس به پرسبش هبای 304 تا 306 (، مجله قضاوت، شماره 27 . .26 موسوی مجاب، سید درید و رفیع زاده، علی )زمستان 1394 (، دامنه مسؤولیت کیفبری اشبخاص حقبوقی در قبانون مجازات اسلامی 1392 ، فصلنامه پژوهش حقوق کیفری  انتگاه علامه بباببایی، سال نهارم، شماره 13 27. Nathalie Martin with Stewart Paley (2006), The New Bankruptcy Law And You, John Wiley & Sons, Inc , Hoboken, New Jersey. 28. Dominique Vidal  (2010), Droit de l’entreprise en difficulte’ , e’d. Lextenso,3 edition._||_
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.233473.1207 علمی - پژوهشی مداخله شخص ثالث در دادرسی کیفری؛ جلوه‌ها و موانع مداخله شخص ثالث در دادرسی کیفری؛ جلوه‌ها و موانع صابر محمود استادیار دانشکده حقوق دانشگاه تربیت مدرس خلیق آذر سمیه دانش‌آموخته کارشناسی ارشد حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه تربیت مدرس 20 02 2018 4 2 227 248 30 05 2017 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65302.html

در آیین دادرسی کیفری، حقوق طرفین دعوا، همواره مورد توجه حقوقدانان و قانون‌گذاران بوده و برای جلوگیری از تضییع حق ایشان راهکارهایی پیش‌بینی‌ شده است؛ اما تابه‌حال حقوق اشخاص ثالث در دادرسی‌های کیفری جز در موارد استثنایی مورد توجه قرار نگرفته و بدان توجه نشده است. یکی از چالش‌های پیش روی اشخاص ثالث، عدم پذیرش آنان از سوی دادرسان دادگاه‌های کیفری و نبود رویه‌ای واحد در این خصوص است. هدف پژوهش حاضر، معرفی جلوه‌های مداخله شخص ثالث در دادرسی‌های کیفری و موانع این مداخله است. روش پژوهش حاضر، بر مبنای توصیف و تحلیل داده‌هایی است که از طریق مطالعه پیرامون مبحث اشخاص ثالث و مشاهده رویه دادگاه‌ها در این خصوص به دست آمد. یافته‌های این تحقیق نشان می‌دهد که از مهم‌ترین نواقص آیین دادرسی کیفری در زمینه مداخله اشخاص ثالث در دعاوی کیفری، عدم تصریح در قانون و هم‌چنین، پذیرش اعتبار امر مختوم کیفری است. باوجوداین، توجه به محتوای برخی مواد قانونی همچون ماده 418 ق.آ.د.م، ماده 215 ق.م.ا و ماده 148 ق.آ.د.ک، نشان‌دهنده اهمیت جایگاه شخص ثالث در دادرسی کیفری و پذیرش آن توسط قانون‌گذار است. بررسی شرایط اعتبار امر مختوم کیفری نیز نمایانگر عدم وجود شرایط کامل تحقق این قاعده در رابطه با آراء کیفری است که جنبه مالی دارند. ازجمله راهکارهایی که می­توان جهت کاهش تعارض آرا پیشنهاد داد، توجه به رویه‌های قضایی پذیرش شخص ثالث و الگو گرفتن از آن‌ها و هم‌چنین توجه به محتوای مواد قانونی ذکرشده و عدم تأکید صرف به‌تصریح در قانون می‌باشد چراکه تفسیرهای قضایی راه‌حل مناسبی در این زمینه است.

 ثالث دعاوی کیفری اعتراض اعتبار امر مختوم .1 آخوونی، وحمود ) 1844 (، آیین دادرسی کیفری، ج 1، چ 18 ، جهراق، وشر نزارت فرهنگ ن ارش د اسلاوی. .5 و نی، ف خر ) 1835 (، لب ش ص ث د در دع نی کیفری، چ 1، جهراق، وشر نگل. .8 . پورآذر، علی ) 1843 (، اوک ق وناخلق ث د در دعوای کیفری، وشریق پی م آووزش، س هشتم، شم ر 81 .8 حسین زاد ینی درق، وهنی ) 1831 (، دعوای لب ث د در حقوق ایراق، پ ی ق و وق ک رشن سوی ارشون، داوشوگ آزاد اسلاوی ناحن جهراق ورکزی، داوشکن حقوق ن علوم سی سی. .2 خ دقی، علی ) 1832 (، آیین دادرسی کیفری، ج 1، چ پ 81 ، جهراق، وشر شهر داو . .6 خ دقی، علی ) 1848 (، وحتوا ن یگ ن عن ونع وح کمق وجند در حقوق وزای وو ین ادملول ن ایوراق، علووم نو یی وجموعق وق لات در ججلیل از است د دکتر وحمن آشوری، چ 1، جهراق، وشر سم . .1 س س وی ق، اویر ) 1843 (، ن عن اعتب ر اور و توم کیفری ن شرایط اسوتن د آق در حقووق ایوراق ن فراوسوق ، وشوریق ر ا نک د ، س دنم، شم ر سوم. .4 س ی، ورضیق ) 1843 (، طواری و شی از دخ د اش ا ث د در دادرسی، پ ی ق و وق ک رشن سی ارشن، داوشگ جهوراق، داوشکن حقوق ن علوم سی سی. .3 شمس، عبنالله ) 1842 (، آیین دادرسی ونوی دنر پیشرفتق، ج 8، چ 12 ، جهراق، اوتش رات دراک. .11 صنر زاد افش ر، سین وحسن ) 1848 (، آیین دادرسوی وونوی ن و زرگو وی، چ 4، جهوراق، اوتشو رات داوشوگ علاووق طب طب یی. 242 دوره 4، شماره 2، پاییز و زمستان 6931 .11 عزیزی، علیرض ) 1844 (، پیشینق ن وب وی حم ی از وز دین ن وتهم در فراینن دادرسی کیفوری ، فصولن وق حقوونی . گوا ، ش 18 .15 ک جوزی ق، و صر ) 1846 (، اعتب ر اور نض نت شن در دعوای ونوی، چ 1، جهراق، وشر ویزاق. .18 گلننس ویب ری، ر با اکبری، ه ونار ) 1844 (، عواول اوس وی اط دق دادرسی در اوور کیفوری ، وجلوق جحقیقو ت . حقونی، ش 83 .18 وتین دفتری، احمن ) 1831 (، آیین دادرسی ونوی ن و زرگ وی، ج 5، چ 8، جهراق: وشر وجن. .12 وه ری، علی ) 1835 (، وبسوط در آیین دادرسی ونوی، ج 8، چ 8، جهراق: اوتش رات فکر س زاق. .16 وورنزی، ک وبیز ) 1813 ( اونی نض یی ن س زو ق نض در مهوری اسلاوی ایراق، فصلن وق وع دعو ت راهبوردی، . دنر 8، ش 11_||_ 17. Glenn, H. Patrick (2004), "The ALI/UNIDROIT Principles of Transnational Civil Procedure as Global Standards for Adjudication." Unif. L. Rev. ns 9. 18. Gunter, Justin P (2013), "Dual standards for third-party intervenors: distinguishing between public-law and private-law intervention." Vand. L. Rev. 66. 19. Shreve, Gene R (1979), "Questioning Intervention of Right--Toward a New Methodology of Decisionmaking." Nw. UL Rev. 74. 20. Potthast, Catherine (1982), "Criminal Law  — Constitutional Law— Intervention — Media May Intervene in Criminal Cases to Contest Orders Restricting Publicity". News American v. State, 294 Md. 30, 447A.d 1264.
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.221613.1166 علمی - پژوهشی صلاحیت رسیدگی به جرائم داخل هواپیمای در حالت پرواز در حقوق جزای ایران و بین الملل عنوان مقاله صلاحیت رسیدگی به جرائم داخل هواپیمای در حالت پرواز در حقوق جزای ایران و بین الملل فروغی فضل الله استادیار دانشکده حقوق دانشگاه شیراز محمدی کراچی بابک کارشناس ارشد حقوق کیفری و جرم‌شناسی دانشگاه شیراز 20 02 2018 4 2 249 274 30 11 2016 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65296.html

قلمرو حاکمیت، به‌عنوان ضابطه تشخیص صلاحیت سرزمینی، شامل سه منطقه، زمینی، دریایی و هوایی است. قلمرو هوایی صلاحیت مزبور که معیار تشخیص آن قاعدتاً هواپیمای در حال پرواز بر فراز این منطقه است به دلیل شناور بودن این وسیله، که ممکن است از فضای چند کشور عبور کند، (علاوه بر خود هواپیما که تابع اصل پرچم یعنی تحت حاکمیت کشور صاحب‌پرچم هواپیما و همچنان در قلمرو حاکمیت این کشور است) و تنوع و پیچیدگی سایر مسائل مرتبط با آن، از اهمیت و جایگاه بالایی برخوردار است. گاهی در قلمرو هوایی صلاحیت سرزمینی یک کشور جرائمی ارتکاب می‌یابد که ممکن است همه عوامل دخیل در آن؛ داخلی باشند و یا ممکن است عامل یا عنصر خارجی در آن دخیل باشد. در حالتی که همه عوامل دخیل در جرم؛ داخلی هستند، در مورد کشور صالح به رسیدگی، اختلافی به وجود نمی‌آید. اختلاف زمانی ایجاد می‌شود که یک عنصر خارجی در جرم ارتکابی دخیل باشد اینجاست که بحث صلاحیت کشورها در رسیدگی به جرم ارتکابی مطرح می‌گردد. درواقع درصورتی‌که کشورهای مختلفی به استناد اصول مختلف بین‌المللی همچون اصل صلاحیت سرزمینی یا شخصی و یا جهانی؛ خود را صالح به رسیدگی بدانند، طرق حل اختلاف چگونه است؟ قوانین داخلی ایران و کنوانسیون‌ها و معاهدات مختلف بین‌المللی چه راه‌حل‌هایی جهت تعیین کشور صالح پیش‌بینی نموده‌اند؟ مقاله حاضر با در نظر گرفتن حقوق داخلی ایران و کنوانسیون‌ها و معاهدات مختلف بین‌المللی ضمن تجزیه‌وتحلیل قوانین و معاهدات مربوط به قلمرو هوایی صلاحیت سرزمینی به بررسی یکی از انواع جرائم ارتکابی در این قلمرو یعنی جرائم ارتکابی داخل هواپیما پرداخته و درنهایت طرق حل اختلاف بین کشورها را بیان خواهد نمود.

 قلمرو حاکمیت منطقه هوایی جرائم ارتکابی در هواپیما صلاحیت سرزمینی 1 اصل پور نوجده، حمیده ) 1392 و، بررسی اصل صتلاحیت واقعتی در حقتو کیفتری ایتران، پایان نامته کارشناستی ارشتد دانشکده علود انسانی و اجتماعی دانشگاه تبریز 2 العوجى، مصطفى) 1988 و، القانون الجنایى العالم، جلد اول، لبنان، نوفل 3 آزمایش، علی ) 1356 و، زمینه حقو جزای بین الملل در قانون گذاری ایران، شماره 3، نشریه موسسه حقو تطبیقی 4 پرونوری، منصور؛ حبیبی، محمد، ) 1385 و، حقو بین الملل دریاها؛ کنوانسیون حقو دریاهتا 1982 ، چتا دود، تهتران؛ انتشارات مهد حقو 5 پوربافرانی، حسن ) 1379 و، جغرافیای سیاسی قلمرو حاکمیت، مجله مجتم آموزش عالی قم، ستال دود، شتماره ششتم، ج 121 - 139 6 جباری، منصور ) 1381 و، حقو بین الملل هوایی، چا اول، تهران، انتشارات فروزش 7 حسینی نژاد، حسینقلی ) 1373 و، حقو کیفری بین الملل، چا اول، تهران؛ نشر میزان 8 خالقی، علی، ) 1388 و، جستارهایی از حقو جزای بین الملل، چا اول، تهران؛ موسسه مطالعات و پژوهشهتای حقتوقی شهر دانش 9 خسروی، علی اکبر ) 1385 و، دفاع مشروع و محاکم بین المللی، چا اول، قم، نشرفراگفت 10 زرقانی، سید هادی ) 1386 و، مقدمه ای بر شناخت مرزهای بین المللی، چا اول، تهتران، نشتر دانشتگاه علتود انتظتامی ناجا 11 شیخی، محمود ) 1378 و، طبقه بندی اختلافات هواپیمایی بین المللی کشوری، مجله دانشکده حقتو و علتود سیاستی، دوره 46 ، ج 91 - 106 12 صانعی، پرویز ) 1371 و، حقو جزای عمومی، جلد اول، چا اول، انتشارت گنض دانش 13 صفوی، سید حسن ) 1362 و، حقو بین الملل هوایی و فضایی، جلد اول و دود، نشر موسسه خدمات چا 14 ضیائی بیگدلی، محمدرضا ) 1379 و، حقو بین الملل عمومی، چا چهاردهم، تهران، کتابخانه گنض دانش 15 علی آبادی، عبدالحسین ) 1370 و، حقو جنایی، جلد سود، تهران، انتشارات فردوسی 274 دوره 4، شماره 2، پاییز و زمستان 1396 16 فرجیها، محمد، آقایی، امین ) 1391 و، جنبه های منفی و مثبت اصل صلاحیت شخصتی در حقتو جتزای بتینالملتل، فصلنامه مطالعات بین المللی پلیس، سال سود، شماره 9، ج 66  - 92 17 فروغی، فضل اله ) 1389 و، موان و محدودیت های تعقیب داخلی جرایم بین المللتی، مجلته مطالعتات حقتوقی دانشتگاه شیراز، شماره 3، ج 129 - 164 18 مقتدر، هوشنگ ) 1371 و، حقو بین الملل عمومی، چا اول، موسسه چا و انتشارات وزارت امور خارجه 19 ممتاز، جمشید ) 1376 و، ایران و حقو بین الملل، تهران، نشر دادگستر 20 میر محمدصادقی، حسین ) 1376 و، صلاحیت دولت ها در رسیدگی به جترائم بین المللتی، دیتدگاه های حقتوقی، شتماره هشتم، ج 136 - 149 21 میرمیرائی، شهباز ) 1350 و، شناخت سرزمین جهت اجرای اصل سرزمینی بودن قوانین کیفری، مهنامه قضتایی، شتماره 66 ، ج 67 - 77 22 نواده توپچی ) 1377 و، حسین، مقدمه ای بر حقو بین الملل هوایی، چا اول، تهران، انتشارات عقیدتی سیاستی هتوایی ارتش 23. Diederiks, Verschoor,( 1997), «an introduction to air law», Kluwer law international. 24. H.J. Rutgres,( 1978), « conventions on penal law regarding aircraft», thesis Utrecht. 25. A.E. Evans,( 1969), «Aircraft Hijacking: its cause and cure», 63 AJIL 695- 710, at 701 et seq. 26. Buckles, David; Hubbard, Todd.( 2001), P.; Weckenmann Ed. D. Christopher; survey of aviation law, aviation law online text book. P 59. 27. Speciale, Raymond ,( 2006), C; Fundamentals of Aviation Law; McGraw-Hill Companies, Inc. P281. 28. Williamson, Myra; Terrorism,( 2009), War and International Law, The Legality of the Use of Force Against Afghanistan in 2001; Ashgate Publishing Ltd. P 51-52. 29. Nase, Vernon(b),( 2003); ADR and international aviation disputes between states- Part 2; ADR Bulletin: Vol. 6: No. 6, Article 2, P.5 30. Cheng, Bin,( 1989); air law; in: R. Bernhardt (ed.), Encyclopedia of Public International Law, Installment 11: law of the Sea. Air and Space; Elsevier Science Publishers; north Holland, P.5 31. Hoover, Dalila V;( 2011), “Universal Jurisdiction not so Universal: A Time to Delegate to the  International Criminal Court”. Cornell Law School Inter-University Graduate Student Conference Papers; P10. 32. Xavier Philippe,( 2006 ), The principles of universal jurisdiction and complementarity: how do the two principles intermesh? Volume 88 Number 862 , p. 396._||_
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.65301 علمی - پژوهشی تحلیل حقوقی اعلام جرم در تعقیب کیفری تحلیل حقوقی اعلام جرم در تعقیب کیفری مهدی پور مقدم علیرضا دانشجوی دکتری حقوق جزا و جرم شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد نراق شاملو باقر دانشیار دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی 20 02 2018 4 2 275 296 11 10 2017 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65301.html

امروزه در راستای افزایش سرعت در تعقیب جرایم، مقنن با پذیرش جایگاهی برای آحاد جامعه، سازمان‌های مردم‌نهاد، سازمان‌های دولتی و کارکنان آنها سعی نموده است در جهت مقابله با بی کیفرمانی بزهکاران و افزایش حمایت از برخی بزه دیدگان تلاش نماید. به همین منظور، پذیرش جایگاهی برای عملکرد سازمان‌های مردم‌نهاد در ماده 66 ق.ا.د.ک 1392(اصلاحی 1394) خود با پررنگ شدن اعلام جرم در دادرسی‌های کیفری و لزوم تحلیل حقوقی آن همراه بود. ازیک‌طرف اعلام جرم در مقایسه با مفاهیمی چون شکایت از جرم و گزارش جرم اشتراکاتی دارد که به نحو شایسته موضوع تفکیک قانونگذار قرار نگرفته است، از طرفی نیز پیش‌بینی تقنینی اعلام جرم در قالب مصادیقی چون شخصیت اعلام‌کننده‌ جرم، جرمِ موضوع اعلام و اینکه کدام مقام صلاحیتدار دریافت نهایی اعلام جرم تلقی می‌گردد نیازمند بازشناسی جامع است. درنهایت نیز شرایطی که می‌بایست در قوانین به‌منظور افزایش اثربخشی اعلام جرم پیش‌بینی گردند، از شیوه اعلام جرم تا ضمانت اجراهای ناظر به عدم اعلام جرم، اعلام جرم توأم با سوءنیت و نیز اعلام جرم غیراصولی مباحث مهمی هستند که فقدان تحلیل‌ها در آنها کامل مشهود است. در همین راستا، به نظر می‌رسد که لزوم پیش بینی ضابطه مند و دقیق اعلام جرم در تفکیک از گزارش جرم و نیز اشاره به ضمانت اجراهای عدم تعقیب مسبوق به اعلام های جامعوی می تواند به رویه های قضایی جهتی اثربخش بدهد.

 اعلام جرم اعلام کننده جرم گزارش جرم تعقیب کیفری شرایط حقوقی 1. آشوری، محمد ) 2938 (، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، چاپ بیستم تهران، انتشارات سمت 2. آقایی جنت مکان، حسین ) 2932 (، حقوق کیفری عمومی، جلد اول، چاپ دوم، تهران، انتشارات جنگل 3. اردبیلی، محمدعلی ) 2939 (، حقوق جزای عمومی، جلد اول، چاپ بیستم تهران: نشر میزان 4 باباخان بک، سارا ) 2931 (، رویکرد حقوق ایران و کانلاادا بلاه نقلاش نهادهلاای جلاامعوی در تعقیلاب دعلاوای کیفلاری پایان نامه کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم شناسی، تهران: دانشگاه شهید بهشتی 5. تدین، عباس، قانون آیین دادرسی کیفری فرانسه، چاپ دوم، تهران: انتشارات خرسندی 6. جمشیدی، علیرضا ) 2931 (، سیاست جنایی مشارکتی، چاپ اول، تهران: نشر میزان 7. رسلااله دکتلا ری ،» جهانی شدن حقوق کیفری شکلی در جلارایم سلاازمان یافتلاه بلاین الملللای « ،) 1. جوانمرد، بهروز ) 2931 حقوق جزا و جرم شناسی، تهران: دانشکده حقوق دانشگاه شهید بهشتی 8. خالقی، علی ) 2938 (، آیین دادرسی کیفری، جلد اول، تهران: انتشارات شهر دانش، چاپ سی و پنجم 9. خالقی، علی ) 2931 (، نکته ها در آیین دادرسی کیفری، چاپ چهارم تهران: انتشارات شهر دانش 10 . دلماس مارتی، ،) میری) 2951 نظام های بزرگ سیاست جنایی، ترجمه علی حسین نجفی ابرندآبادی، جللاد نخسلات، چاپ اول، تهران: نشر میزان 11. سازوکارهای حقوق کیفری ایران در زمینه حق دادخواهی کودکان بزه دیلاده )حلاق بلار « ) 12 . زینالی، امیرحمزه، ) 2939 مجله پژوهش های حقوق جزا و جرم شناسی، ش 9 ( ،») شکایت 13 . کربلایی احمد، عاطفه ) 2931 (، حق دادخواهی نهادهای جامعوی در قلمرو عدالت کیفری ایران با نگلااهی بلاه آیلاین دادرسی کیفری 2931 . پایان نامه کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم شناسی، قزوین: دانشلاگاه آزاد واحلاد عللاوم وتحقیقات قزوین 14 . کریمی، فاطمه ) 2938 (، حمایت از گزارشگران فساد، پایان نامه کارشناسی ارشد، حقوق جزا و جرم شناسلای شلایراز: ئدانشگاه شیراز سازمانهای غیردولتی: از انفعال تا مشارکت رو به فعال در تعقیب دعوای عملاومی )بلاا « ،)  15 . کوشکی، غلامحسن ) 2931 پژوهش حقوق کیفری(، ش 1 ( ،») نگاهی به قانون آیین دادرسی کیفری 16 . صانعی، پرویز ) 2953 (، حقوق و اجتماع، چاپ دوم، تهران، انتشارات طرح نو تاثیر نوع جرم، اهمیت و محل ارتکاب آن بر علادم گلازارش جلارایم از جانلاب « ،)  17 . صفاری، علی و سحر سیفی ) 2931 مجللاه تحقیقلاات حقلاوق خصوصلای و کیفلاری )دانشلانامه حقلاوق و ،» افراد به ضابطان دادگستری و مقامات قضایی سیاست(، ش 19 18 . نیازپور، امیرحسن ) 2936 (، درس گفتار آیین دادرسی کیفلاری، کتلااب دوم، دعلااوی ناشلای از جلارم )مرحللاه پلایش دادرسی(، انتشارات دانشگاه شهیدبهشتی، تابستان._||_
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2018.239944.1232 علمی - پژوهشی عدالت پیشگیرنده: مهار جرم در بستر نظام حقوقی عدالت پیشگیرنده: مهار جرم در بستر نظام حقوقی اسماعیلی محمد دانش‌آموخته دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه تهران 20 02 2018 4 2 297 326 16 08 2017 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65298.html

وظیفه دولت و قوای عمومی در قبال مسأله بزهکاری، صرفاً مجازات کردن مجرمان و رساندن ایشان به سزای عمل ارتکابی با استفاده از ابزار کیفر نیست؛ بلکه دولت‌ها موظف‌اند در چارچوب اصل حاکمیت قانون و اصول ناظر بر منصفانه بودن رسیدگی‌ها و بر اساس وظیفه‌ای که در خصوص صیانت از شهروندان جامعه بر عهده دارند، با اقدامات به‌موقع از ورود صدمه و آسیب به افراد به‌ویژه صدمه به‌حق حیات و تمامیت جسمانی که جبران آن سخت و غیرممکن است، جلوگیری به عمل آورده، خطر ایراد آسیب به اعضای جامعه را مهار نموده یا آن را تا حد امکان کاهش دهند. برخلاف دیدگاه رایج و متأثر از نوشتگان جرم‌شناسی پیشگیری دایر بر انحصار اقدامات پیشگیرانه به تدابیر کنشی غیر قهرآمیز، در حقوق کشورهای مختلف بسته به ساختار نظام حقوقی و الگوهای متنوع اجرای عدالت، تدابیر جنایی و غیرجنایی گوناگونی برای مهار حالات خطرناک و «پیشگیری مستقیم» از ارتکاب رفتارهای زیان‌بار و نیز جلوگیری از وقوع و استمرار جرم در قالب «تدابیر پیشگیرنده قهرآمیز» مورد شناسایی قرار گرفته است. ملاحظه نحوه شکل‌گیری و نظم حقوقی ناظر بر تدابیر فوق که موضوع اصلی «پارادایم عدالت پیشگیرنده» قرار دارد، حاکی از آن است که حقوق با مسأله پیشگیری و مهار خطر جرم هرگز بیگانه نبوده؛ بلکه با اتخاذ تدابیر گوناگون، قدرت‌های الزام‌آور و محدودکننده خود را در راستای دفاع از جامعه در برابر خطر ارتکاب جرم همواره بکار گرفته است. «پارادایم عدالت پیشگیرنده» که بر پیشگیری مستقیم از وقوع جرم و محافظت از افراد در برابر خطر بزه دیدگی به‌عنوان یکی از روش‌های مقابله با جرم تأکید دارد، با معرفی خاستگاه تاریخی و عملکرد تدابیر پیشگیرنده که تحت عناوین گوناگون به بخش‌های مختلف نظام حقوقی ازجمله حقوق اداری و مدنی راه یافته‌اند، مبانی توجیهی و محدودیت‌های به‌کارگیری تدابیر فوق در پرتو اصول بنیادین حقوقی را مورد بررسی قرار داده و به ترسیم قواعد ناظر بر «حقوق پیشگیری» و توسعه و تکامل فرایندهای آن در قالب نظم حقوقی‌ای مؤثر می‌پردازد. مقنن ایرانی نیز از دیرباز به اهمیت پیشگیری از طریق حقوق و قدرت‌های قهرآمیز آن توجه داشته و اشکال متعددی از تدابیر پیشگیرنده قهرآمیز را که از ماهیت اقدام تأمینی برخوردارند، در قوانین و مقررات مختلف مورد پیش بینی قرار داده که از تازه‌ترین آنها می‌توان به «تصمیم جلوگیری از فعالیت‌های خدماتی یا تولیدی» و «قرار نظارت قضایی» موضوع مواد 247 و 114 قانون آیین دادرسی کیفری، مصوب 4/12/1392 و «دوره مراقبت» موضوع ماده 83 قانون مجازات اسلامی مصوب 1/2/1392 اشاره نمود.

 تدابیر پیشگیرنده قهرآمیز اقدامات تأمینی حالت خطرناک پیشگیری مستقیم حقوق پیشگیری .1 آهوری، محمد ) 1382 (، مایازین های زندان یا مجازات های بینابین، چ 1، توران، نشر گرایش .2 1381 (، مام ه هناسی منایی )مزوه درسی(، توران، دانشکده حقوق و علو سیاسی----------- ( - - - - - - - - - - - .3 1377 (، مر هناسی )مزوه درسی(، توران، دانشکده حقوق و علو سیاسی ----------- ( - - - - - - - - - - - .4 1376 (، بحثی ییرامون توقیف احتیاطی، عدالت کیفهری )مجموعهه مقهارت(، چ 1، توهران، کتابخانهه ----------- ( - - - - - - - - - - - گنج دانش .5 آنسل، مار ) 1391 (، دفاع امتماعی، ترممه محمد آهوری، علی حسین نجفهی ابرنهدآبادی، چ 4، توهران، کتابخانهه گنج دانش .6 ابراهیمی، هورا ) 1390 (، مر هناسی ییشایری، ج 1، چ 1، توران، نشر میزان .7 بابایی، محمدعلی ) 1390 (، مر هناسی بالینی، چ 2، توران، نشر میزان .8 بن فیس، فیلیپ ) 1386 (، تحورت اخیر حقوق کیفری اطفهال فرانسهه در یرتهو قهانون ییشهایری از بزهکهاری 5 مهارس 2007 ، ترممه دکتر هورا ابراهیمی، فصلنامه مطال ات ییشایری از مر ، س 2، ش 4، ص 159 180 .9 بولُک، برنار ) 1387 (، کیفرهناسی، ترممه علی حسین نجفی ابرندآبادی، چ 8، توران، انتشارات مجد .10 یرادل، ژان ) 1393 (، تاریخ اندیشه های کیفری، ترممه علی حسین نجفی ابرندآبادی، چ 9، توران، انتشارات سمت .11 یا نواد، امیر ) 1388 (، سیاست منایی ریسک مدار، چ 1، توران، نشر میزان .12 تایلی، نیک ) 1395 (، ییشایری از مر ، ترممه دکتر امین اله زمانی و مریم مو ب، چ 1، توران، انتشارات مجد عدالت پیشگیرنده: مهار جرم در بستر نظام حقوقی 923 .13 دانش، تاج زمان ) 1350 (، اقدامات تأمینی در حقوق تطبیقی، مجله دانشکده حقهوق و علهو سیاسهی، ش 9، صهص 74 57 .14 ----------- - 1356 (، کیفر در حقوق مزای هوروی، مجله دانشکده حقوق و علو سیاسی، ش 9، صص 56 43 ( - - - - - - - - - - - .15 رضوانی، سودابه ) 1396 (، مفوو خطرناکی در گستره علو منایی، چ 1، توران، نشر میزان .16 رهامی، محسن ) 1381 (، اقدامات تأمینی و تربیتی، چ 1، توران، نشر میزان .17 سیما مونتی، سیلوری ) 1386 (، موت گیری های اخیر حقوق کیفری صنار فرانسه )درباره قانون 5 مارس 2007 رامهع به ه ، ییشایری از بزهکاری(، ترممه دکتر علی حسین نجفی ابرندآبادی، فصلنامه مطال ات ییشهایری از مهر ، س 2، ش 4 ص 137 158 .18 هاه حیدری یور، محمدعلی؛ رفی ی، احمد ) 1395 (، قانون آیین دادرسی کیفری 1392 و ن ریه های مشهورتی اداره کهل حقوقی قوه قضا یه، چ 2، ویرایش اول، توران،  وزنامه رسمی کشور .19 هکرچی زاده، محسن ) 1394 (، آیین دادرسی کیفری انالستان؛ قاعده اقتضای ت قیب، چ 1، توران، انتشارات مجد .20 هیکر، دیوید ) 1389 (، مفوو و ماهیت مجازات، ترممه حسین آقایی منت مکان، اهواز، دانشااه هوید چمران .21 صان ی، یرویز ) 1376 (، حقوق مزای عمومی، دو ملد، چ 1، توران، کتابخانه گنج دانش .22 صدر توحید خانه، محمد ) 1388 (، حقوق در چنبره "دهمن" از سیاست آمریکایی "منگ بها تهرور " تها ن ریهه آلمهانی " حقوق کیفری دهمنان"، تازه های علو منایی)مجموعه مقارت(، چ 1، صص 465 495 ، توران، نشر میزان. - .23 صلاحی، ماوید ) 1382 (، کیفرهناسی، چ 1، مشود، نشر سحوری .24 غلامی، حسین ) 1395 (، کیفرهناسی، چ 1، توران، نشر میزان .25 غلامی، حسین؛ نجفی ابرندآبادی، علی حسین ) 1378 (، ن ریهه مجهازات ههای اسهتحقاقی و تکهرار مهر ، مهدرس علهو-انسانی، دوره 3، هماره 4، ص 97 111 .26 فریدمن، ررنس ) 1389 (، بازدارندگی، ترممه عسار قورمانپور بناب، رو اله زمانی، توران، یژوهشکده مطال هات راهبردی .27 فیشر، بونی اس؛ استیون، یی لب ) 1393 (، دانشنامه بزه دیده هناسی و ییشایری از مر ، ترممه اساتید حقوق کیفهری و مر هناسی، زیر ن ر دکتر علی حسین نجفی ابرندآبادی، 2 ملد، توران، نشر میزان .28 رزرژ، کریستین ) 1396 (، درآمدی بر سیاست منایی، ترممه علی حسین نجفی ابرندآبادی، چ 6، توران، نشر میزان .29 لینچ، مایکل ) 1396 (، آلمان نازی، ترممه بابک محق ، چ 2، توران، فرهنگ ماوید .30 مارتی، میرری دلماس ) 1393 (، ن ا های بزر سیاست منایی، ترممه علهی حسهین نجفهی ابرنهدآبادی، چ 2، توهران، نشر میزان .31 نجفی ابرندآبادی، علی حسین؛ رضوانی، سودابه ) 1394 (، سلب آزادی ییشایری محهور بها تأکیهد بهر مهاده 150 قهانون-مجازات اسلامی 1392 ، فصلنامه یژوهش حقوق کیفری، دوره 4، ش 12 ، ص 9 42 .32-------------- 1388 (، کیفرهناسی نو مر هناسی نو؛ درآمدی بر سیاست منایی مدیریتی خطرمدار، تازه ههای علهو – (-منایی )مجموعه مقاله(، 750 717 .33 1383 (، ییشایری عادرنه از مر ، علهو منهایی )مجموعهه مقهارت در تجلیهل از اسهتاد دکتهر محمهد ----------- ( - - - - - - - - - - - -آهوری(، ص 34. Ashworth, Andrew and zedner, Lucia(2014),Preventive Justice,First Edition,London,Oxford University Press 921 دوره 4، شماره 2، پاییز و زمستان 6931 35. --------------------- (2013), Prevention and The Limits of Criminal Law,First Edition, London, Oxford University Press 36. Allan, Edvard L(2004), Civil Gang Abatement: The Effictiveness and Implications of policing by Injunction, First Edition,Texas, , LFB Scholarly Publishing LLC 37. Donkin,Susau(2014), Preventing Terrorism and Controlling Risk, First Edition,New York,Springer 38. Bush,George W (2002), The National Security Strategy of The United States of America,The White House 39. Gilling, Daniel (1997), Crime Prevention: Theory, Policy and Politics, First Edition,London, UCL Press 40. Feeley, Malclm M. and Simon Janathan (1992),The New Penology: Notes on the Emerging strategy of corrections and Its implication,Crimonology, Volume 30, No. 4, Pages 449-474 41. Kemshal, Hazel (2003), Undrestanding Risk in Criminal Justice, First Edition, Philadelphia,McGrow-Hill Education 42. McSherry, Bernadette; Norrie, Alan and Bronitt, Simon (2009), Regulating Deviance: The Redirecting of Criminalization and the Futures of Criminal Law,Portland,Hart Publishing 43. Starosolsky, V. George, Basic Principles of Soviet Criminal Law, 28 North Carolina Law Reiew 359 (1950). 44. Testa, Megan and West Sara G.(2010),Civil Commitment in The United States,Psychiatry (Edgemont),Volume 7, Number 10, Pages 30-40 45. Weaver, Russell L.;Shoben, Eline W. and Kelly, Michael B. (2011), Principles of Remedies Law, Second Edition,St Paul, West; a Thomson Reuters business 46. Zedner, Lucia (2007), Preventive Justice or pre-punishment? The Case of Control Order, Current Legal Problem,Volume 60, Pages 174-203.  _||_
Criminal law and Criminology Studies دانشگاه تهران مطالعات حقوق کیفری و جرم شناسی ۲۵۸۸-۵۶۰X دانشگاه تهران 173 10.22059/jqclcs.2017.214627.1142 علمی - پژوهشی تبیین جرم انگاری حداقلی از منظر اخلاقی تبیین جرم انگاری حداقلی از منظر اخلاقی زرنشان شهرام استادیار دانشگاه بوعلی سینا شجاعی نصرآبادی محمد دانشجوی دکترای حقوق جزا و جرم‌شناسی دانشگاه خوارزمی 20 02 2018 4 2 327 344 26 08 2016 27 02 2018 Copyright © 2018, دانشگاه تهران. 2018 https://jqclcs.ut.ac.ir/article_65308.html

اصولاً قواعد حقوقی متشکل از احکام و ضمانت اجراها می‌باشند و هر حکم قانونی‌ای توسط یک یا چند ضمانت اجرا پشتیبانی می‌شود تا کتاب قانون به توصیه‌نامه‌ای صرف بدل نگردد و نظام ضمانت اجراها ضامن اجرای بایدها و نبایدهای قانونی شود. از آنجایی که این بایدها و نبایدهای قانونی به تحدید آزادی‌های اشخاص می‌انجامد، لذا صرفاً در حد نیاز زندگی اجتماعی ضرورت وضع پیدا می‌نمایند. از طرفی بخش اعظمی از همین ضمانت اجراها که وضع آنها صرفاً در موارد ضروری جایز است، ضمانت اجراهای مدنی، اداری، صنفی و به طور کلی غیرکیفری هستند و فقط بخش اندکی از احکام نیاز به حمایت قوی از جمله ضمانت اجراهای کیفری دارند. بر این مبنا می‌توان گفت که در تقنین حداقلی، تقنین کیفری یا همان جرم‌انگاری کمترین حد از این حداقل را به خود اختصاص خواهد داد. این دیدگاه با رویکردهای مختلفی از جمله رویکرد اخلاقی قابل تبیین و توصیف است. نگاه اخلاق‌مدارانه به جامعه، خواهان وضع ضوابط قانونی و متأثر نمودن اراده آزاد اشخاص در جهت ترس از اعمال ضمانت اجراها نیست. بسط اخلاق در جامعه و ایجاد بستری جهت ارتکاب افعال اخلاقی نیازمند آزادی اراده اشخاص در اجرای نیات خود بوده تا چنانچه معروفی به فعل و منکری به ترک فعل انجامید، این فعل و ترک فعل را ناشی از تمایلات اخلاقی اشخاص بدانیم و نه برخواسته از ارعاب قانونی تا بدین ترتیب جامعه‌ای با رفتارهای اخلاقی و متشکل از انسان‌های اخلاق‌مدار بسازیم. آنچه در ادامه خواهد آمد در جهت بسط مفهوم جرم‌انگاری حداقلی از این منظر اخلاقی است.

 جرم انگاری اخلاق قانون آزادی 1 . آقاکی، مجید ) 1386 (، مکاتب کیفری، انتشارات ورسندی، ا نخست. 2 . بخشاکع اردستانی، احمد ) 1383 (، سیر تارکخی اندکشههای سیاسای در غارب ، تهاران، انتشاارات آوای ناور، اا نخست. 3 . ودابخشی، عبدالله ) 1389 (، تماکز بنیادکن حقوق مدنی و حقوق کیفری، مؤسسه مطالعات و پاهوهع هاای حقاوقی شهر دانع، ا نخست. 4 . دلماز مارتی، میری ) 1395 (، نظامهای بزرگ سیاست جناکی، ترجمه علیحسین نجفی ابرنادآبادی، نشار میازان، ا سوم. 5 . زکباکلام، صادق ) 1388 (، پن گفتار در باب حکومت، تهران، انتشارات روزنه. 6 . شیخ روسی ) 1414 هجری قمری(، أمالی، نشر دارالثقافه، ا نخست. 7 . غلامی، حسین ) 1392 (، اصل حداقل بودن حقوق جزا، تهران، نشر میزان، ا نخست. 8 . غلامی، حسین ) 1395 (،کیفرشناسی، تهران، نشر میزان، ا نخست. 9 . کاپلستون، فردرکی ) 1375 (،تارکخ فلسفه از ولف تا کانت، ترجمه اسماعیل ساعادت و مناو هر بزرگمهار، جلاد 6 ، تهران، انتشارات سروش. 10 . لطفآبادی، حسین ) 1384 (،  روانشناسی تربیتی، تهران، انتشارات سمت، ا نخست. 11 . محمدرضاکی، محمد ) 1379 (، تبیین و نقد فلسفه اولاقی کانت، قم، انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی. 12 . مطهری، مرتضی ) 1361 (، عدل الهی، تهران، انتشارات صدرا، ا دوم. 13 . نجفی ابرندآبادی، علیحسین، تقرکرات درز جامعهشناسی جناکی، دوره کارشناسی ارشد دانشکده حقوق دانشاگاه شهید بهشتی، تدوکن مهدی صبوریپور، نیمسال دوم تحصیلی 84 - 83. 14 . نجفی ابرندآبادی، علیحسین، تقرکرات درز جرمشناسی )جهانی شدن جرم(، دوره کارشناسی ارشد دانشگاه مفیدقم، تدوکن سمانه راهری و عارفه شیخالاسلامی، آذر 1391 . 15 . هابز، توماز ) 1395 (، لوکاتان، وکراکع و مقدمه از سی بی مکفرسون، ترجمه حسین بشیرکه، تهران، نشر نی، ا دهم. 16 . هادی، اسماعیل ) 1373 (، منابع حقوق در اسلام، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، ا نخست. 17 . هرکسون، راز ) 1387 (، حکومت و اولاق، حق و مصلحت، مقالاتی در فلسفه حقوق، فلسفه حاق و فلسافه ارزش، ترجمه محمد راسخ، انتشارات ررح نو، ا سوم. 18. Becker, Howard (1963), Outsiders: Studies in Sociology of Deviance, New York, Free Press. 344 دوره 4، شماره 2، پاییز و زمستان 1396 19. Bernard, Bosanquet (1923), The Philosophical Theory of the State, London, Macmillan. 20. Bentham, Jeremy (1802),  raites de legislation civile et penale, 3vol, publies en francais Par Et, Dumont, Paris. 21. Green, Thomas Hill (1931), Lectures on the Principles of Political Obligation, London, Longmans 22. Godwin, William (1976), Enquiry Concerning Political Justice, Harmondsworth, Penguin. 23. Fitzgerald, Mike & McLennon, Gregor & Pawson, Jennie (1981),  Thinking Seriously about Crime: Some Models Of Criminology, in: Crime and society: Readings in History and Theory, London, Routledge and kegan paul._||_